Portekiz futbolunda şike depremi. Benfica'ya 12 maçta şike ve teşvik primi dağıttığı iddiasıyla soruşturma açıldı. Başsavcılık 2016-2019 yılları arasındaki maçları inceliyor. İddiaya göre Benfica 6 maçta rakiplerine şike amaçlı para dağıttı 6 maçta ise Porto ve Sporting'in rakiplerine teşvik primi verdi. Teşvik primi bir takımın başka maçta daha fazla mücadele etmesi için verilen paradır.
Portekiz Futbolunda Skandal Benfica Şike ve Teşvik Primiyle Suçlanıyor
Portekiz futbolu, ülkenin en köklü kulüplerinden Benfica'ya yönelik çarpıcı bir şike ve teşvik soruşturmasıyla sarsılıyor. Portekiz Cumhuriyet Başsavcılığı, Benfica'nın 2016 ile 2019 yılları arasında oynanan toplam 12 maçta şike yaptığı ve teşvik primi dağıttığı şüphesiyle soruşturma başlatıldığını resmen duyurdu. İddialar, Portekiz futbol tarihinin en büyük skandallarından biri olma potansiyeli taşıyor.
İddianın Detayları Ortaya Çıktı
Ülkede yayın yapan TVI'nin haberine göre, Benfica'nın soruşturma kapsamındaki 12 maçlık tablosu iki ayrı kategoride şekilleniyor. Buna göre Benfica, 6 maçta doğrudan karşılaştığı rakiplerinin futbolcularına şike amaçlı para dağıttı. Diğer 6 maçta ise ezeli rakipleri Porto ve Sporting'in karşılaştığı takımların futbolcularına teşvik primi verildiği iddia edildi.
İddialara konu olan ve Benfica'nın şike amaçlı para dağıttığı belirtilen 6 maç şu şekilde sıralandı:
- Maritimo 0-2 Benfica
- Rio Ave 0-1 Benfica
- Boavista 2-2 Benfica
- Benfica 5-0 Maritimo
- Benfica 5-1 Boavista
- Porto 1-1 Vitoria Setubal
Bu maçlarda Benfica'nın 5 galibiyet ve 1 beraberlik aldığı belirtildi.
Teşvik Primi Nedir ve Neden Yasa Dışıdır
Futbol dünyasında sıkça tartışılan teşvik primi, bir takımın belirli bir maçta motivasyonunu artırmak veya belirli bir sonucu elde etmesini sağlamak amacıyla üçüncü bir tarafça verilen maddi veya manevi menfaati ifade eder. Türkçede "teşvik primi" olarak adlandırılan bu uygulama, İngilizce literatürde "incentive premium" veya "efficiency wage" terimleriyle karşılanır.
Teşvik primini şikeden ayıran temel fark, doğrudan maç sonucunu manipüle etmeye yönelik olmasıdır. Şike, bir takımın kendi maçında kasıtlı olarak kötü performans göstermesi veya anlaşmalı bir sonuca gitmesi anlamına gelirken; teşvik primi, bir takımın başka bir maçta daha fazla mücadele etmesini sağlamak için üçüncü bir kulüp tarafından ödenen paradır.
Türk Hukukunda Teşvik Primi Suçu
Türkiye'de teşvik primi, 6222 sayılı Sporda Şiddet ve Düzensizliğin Önlenmesine Dair Kanun'un 11. maddesinde düzenlenmiştir. İlgili maddeye göre, "Belirli bir spor müsabakasının sonucunu etkilemek amacıyla bir başkasına kazanç veya sair menfaat temin eden kişi, beş yıldan oniki yıla kadar hapis ve yirmibin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır."
Kanunun devamında, suçun bir spor kulübünün yönetim kurulu başkan veya üyeleri tarafından işlenmesi halinde verilecek cezanın yarı oranında artırılacağı hükme bağlanmıştır. Ayrıca suçun spor kulüplerinin yararına işlenmesi halinde kulüplere, şike veya teşvik primi miktarı kadar idari para cezası verilir; ancak bu ceza yüz bin Türk Lirasından az olamaz.
Disiplin Cezaları
Türkiye Futbol Federasyonu'nun (TFF) Disiplin Talimatı'na göre ise teşvik primi vermek veya almak, "müsabaka sonucunu etkileme" suçu kapsamında değerlendirilir. Talimatın 55. maddesi uyarınca bu ihlali gerçekleştiren kişiler bir yıldan üç yıla kadar müsabakalardan men veya hak mahrumiyeti cezasıyla; kulüpler ise küme düşürme cezasıyla cezalandırılır. İhlalin ağırlığına göre küme düşürme cezasına ek olarak puan indirme cezası da verilebilir.
Türk Futbolunda Teşvik Primi Tartışmaları
Teşvik primi, Türk futbolunda da zaman zaman gündeme gelen bir konu. Mesut Bakkal, 1986-1987 sezonunda Denizlispor ile Beşiktaş arasında oynanan maç için Galatasaray'dan teşvik primi aldığına yönelik anısına ilişkin yaptığı açıklamada, "Benim anlattığım olay o tarihlerde TFF tarafından yasaklanmış bir eylem değildi, hatta çok olağandı" demişti. Bakkal, teşvik primi alınmasının yasaklanmasının disiplin talimatında 1998 yılında gerçekleştiğini belirtmişti.
TBMM'de 2024 yılında yapılan bir konuşmada ise şike ve teşvik priminin Türk futbolunda her dönemde var olduğu, ancak gerçekleşen olayların çok az bir bölümünün cezalandırıldığı ifade edilmişti. Aynı konuşmada, Ankaraspor-Nazilli Belediyespor maçında tek bir şut dahi atılmadan maçın bitmesi ve bahis sitelerinde "beraberlik" bahsine 30.954 euro yatırılması dikkat çekici bir örnek olarak gösterilmişti.
Portekiz'de Süreç Nasıl İlerleyecek
Portekiz Cumhuriyet Başsavcılığı'nın yürüttüğü soruşturma kapsamında Benfica'nın yanı sıra bazı kulüp yöneticileri ve futbolcuların da ifadesine başvurulması bekleniyor. Portekiz Futbol Federasyonu'nun (FPF) soruşturmanın sonucuna göre Benfica'ya yönelik disiplin süreci başlatıp başlatmayacağı ise merak konusu. İddiaların doğrulanması halinde Benfica'yı küme düşürme dahil ağır yaptırımların bekleyebileceği belirtiliyor.
Portekiz futbolu, daha önce de benzer skandallarla sarsılmıştı. 2004 yılındaki Apito Dourado (Altın Düdük) operasyonu, Portekiz futbolunda şike ve yolsuzluk iddialarını gündeme getirmiş ve bazı kulüpler ile hakemler hakkında soruşturmalar açılmıştı. Bu yeni soruşturma, Portekiz futbolunun temizliği konusundaki tartışmaları yeniden alevlendirmiş durumda.